Hel Jastarnia Jurata Kuźnica Puck Władysławowo Jastrzębia Góra Karwia Dębki Białogóra Chałupy Chłapowo

Zanim rozpoczęła się turystyczna kariera kilku letniskowych osad skupionych wokół NORDY, nad brzegami surowego Bałtyku przez wieki mieszkali rybacy - twardzi, pracowici Kaszubi, którzy z uporem przenosili z pokolenia na pokolenie swój własny język, kulturę duchową i materialną, tradycje rybackie i przywiązanie do tego skrawka, targanej historycznymi burzami ziemi. Przetrwali, bo byli i są jej solą. Mieszkają tu i to właśnie dzięki nim atmosfera Kaszubskiego Pobrzeża jest tak odmienna i oryginalna - jedyna w swoim rodzaju.
Zachwyceni urokiem NORDY turyści przybywają tu na zasłużony wypoczynek. Sezon turystyczny NORDY trwa więc cały rok, co możliwe jest głównie dzięki temu, że podstawową atrakcją turystyczną NORDY jest ona sama, jej niepowtarzalna atmosfera i jej mieszkańcy.

MIASTO HEL
Co warto zobaczyć w Helu, mieście o malowniczym położeniu, posiadającym walory przyrodnicze? Piękne plaże, wydmy, lasy wchodzące w skład Nadmorskiego Parku Krajobrazowego, a także liczne zabytki, które są świadectwem ciekawej przeszłości zarówno miasta, jak i kaszubskiej kultury.
Niepowtarzalny charakter Helu stanowi główna ulica Wiejska, od której można rozpocząć spacer. Podziwiać tutaj można domki o budowie ryglowej, zwanej murem pruskim. Są one pozostałością budownictwa kaszubskiego z przełomu XVIII i XIX wieku i posiadają charakterystyczną konstrukcję szkieletową z ciemnych belek, wypełnionych białymi fragmentami ścian. W wielu z nich funkcjonują kawiarnie, restauracje czy puby o charakterystycznym dla morskiego klimatu wystroju, eksponującym wyroby kultury kaszubskiej. Zachęcają one turystów niepowtarzalną i bogatą ofertą gastronomiczną, opartą na oryginalnej kuchni kaszubskiej.
Kierując się w stronę Bulwaru Nadmorskiego, po lewej stronie ukaże się Port Rybacki, zbudowany w latach 1882 - 1883 przez rząd pruski. Można tu obejrzeć prawie wszystkie typy stosowanych obecnie jednostek rybackich. Port funkcjonuje również jako przystań dla jachtów, wodolotów i statków wycieczkowych, a Mała Marina oferuje żeglarzom dostęp do prądu, sanitariatów i bazy gastronomicznej. Przy wejściu do portu znajduje się, ufundowany w 1985 roku, rybacki krzyż wotywny, ozdobiony sprzętem żeglarskim. Na metalowym trzonie znajduje się napis: Ten krzyż nadzieją tych braci, którzy wyszli w morze, a nie wrócili i tych, którzy wychodzą, aby szczęliwie wracali. Po zwiedzeniu portu swoje kroki można skierować do Muzeum Rybołówstwa - najstarszego zachowanego domu w Helu, pochodzącego z początku XV wieku. W latach 1525 - 1945 budynek był kościołem gotyckim - świątynią lokalnej Gminy Ewangelickiej. Ekspozycja Muzeum Rybołówstwa składa się obecnie z trzech części: stałej wystawy we wnętrzu obiektu, jedynego w Polsce plenerowego skansenu tradycyjnych łodzi rybackich oraz wieży widokowej.
Idąc głównym, nadmorskim bulwarem spacerowym, biegnącym od Portu Rybackiego do Portu Marynarki Wojennej, nazwanym im. Kazimierza Demela najsłynniejszego oceanografa dojsć można do helskiego Fokarium, udostępnionego do zwiedzania, gdzie w kilku basenach zamieszkują foki szare, które należały kiedy do gatunku powszechnie występującego w rejonie Bałtyku Południowego.
Pomiędzy Fokarium, Portem Marynarki Wojennej a dworcem kolejowym znajduje się, zbudowane pod koniec lat dwudziestych zeszłego stulecia, osiedle domków rybackich, nazwane Kolonią Rybacką. Zachowanych jest tu, w pierwotnym kształcie, blisko 50 zbliżonych w formie domków, których architektura nawiązywać miała do wzorców narodowych. Budynki te wznoszono dla osadników polskich, którzy mieli zrównoważyć stosunki etniczne w Helu, zamieszkałym do lat trzydziestych głównie przez ludność narodowoci niemieckiej. Spotkać można tutaj, nietypowe dla budownictwa pomorskiego, ganki, podparte arkadami lub kolumnami.
W zachodniej części ul. Wiejskiej, za pomnikiem powięśconym Obrońcom Helu, odsłoniętym w 40. rocznicę obrony Helu czyli w 1979 r., znajduje się Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Obrońców Helu oraz Hala Widowiskowo-Sportowa. Do obiektów szkolnych przylega Park Kaszubski, w którego centralnej części znajduje się niewielki pomnik, upamiętniający postać Jana Mylisza Kaszuba z dziada pradziada, który za męstwo w wojnie z bolszewikami, w 1920 roku, otrzymał krzyż Virtuti Militari. Po powrocie z wojska osiadł on w Helu, pełniąc przez wiele lat funkcję latarnika. Na skraju Parku Kaszubskiego w 1933 r. wybudowany został kościół katolicki pw. Bożego Ciała. Tuż przed kościołem znajduje się, zamieniona obecnie na dom pogrzebowy, pierwsza katolicka kaplica w Helu, zbudowana w 1924 r.
Po drodze do dworca kolejowego, na skraju parku, znajduje się niewielki pomnik w kształcie żagla, poświęcony Stefanowi Żeromskiemu, wybitnemu pisarzowi, który trzykrotnie, w latach 1922 - 1924 przyjeżdżał w celach kuracyjnych do Helu. W trakcie tych pobytów pisarz stworzył poetycką powieść Międzymorze, opowiadającą o Półwyspie Helskim i jego mieszkańcach.
Nieopodal dworca kolejowego jest helski cmentarz. W jego centralnym punkcie znajdują się dwa pomniki: jeden murowany, stojący nad wspólną mogiłą 31 Obrońców Helu i drugi, ustawiony w 1991 roku, powięścony pamięci tych helskich rybaków i marynarzy, których grobem stało się morze.
Proponujemy również dojście do ulicy Bałtyckiej zamkniętej dla ruchu kołowego prowadzącej do smukłej, czerwonej wieży helskiej blizy, czyli latarni morskiej udostępnionej do zwiedzania.

JASTARNIA
Jastarnia, jedna z najpiękniejszych miejscowości polskiego wybrzeża, położona na najdłuższym naturalnym molo w Europie, na Półwyspie Helskim. To najbardziej popularne miejsce wypoczynku na mierzei. Zachwyceni tym urokliwym zakątkiem Polski przybywają tu rzesze turystów na zasłużony wypoczynek. Ci, którzy przyjadą w pełni letniego sezonu, zaczynającego się od maja a kończącego w połowie września, znajdują tu wszelkie atrakcje, liczne kafejki z niepowtarzalną atmosferą, smaczną rybkę, wypożyczalnie sprzętu wodnego, a przy okazji mogą wziąć udział w licznych imprezach kulturalno-rozrywkowych organizowanych na terenie całej gminy Jastarnia. Słońce, plaża i woda powodują, że nasi goście wracają do swych codziennych obowiązków wypoczęci i z naładowanymi akumulatorami na resztę roku do następnego urlopu w Jastarni. Są też tacy, którzy upodobali sobie naszą miejscowość w okresie, gdy miasteczko pustoszeje i cichnie gwar letniska nadmorskiego, czyli jesienią, zimą i wiosną. Znajdują tu ciszę i spokój i mogą rozkoszować się pięknem Półwyspu Helskiego. Istnieje piękna legenda o Jastarni, gdy leżała ona jeszcze na wyspie. Otóż miał tu swoją siedzibę bożek Jastrzebóg. Okoliczni rybacy przypływali doń łodziami, biorąc udział w uroczystociach kultowych i składając mu ofiary. Może też dlatego, do dziś, Wielkanoc nazywa się po kaszubsku Jastre. Ksiądz Hieronim Gołębiewski wywodził nazwę Jastarni od tradycji połowowych w Jastra, tj. w okolicy Wielkanocy, właśnie przy tym odcinku mierzei. Inni wywodzą nazwę Jastarni od nazwy kwiatów, które miały tu rosnąć jaskrów, po kaszubsku jastrów. Jastarnia przeszłością sięga bardzo dawnych czasów. Pierwsze wzmianki pochodzą z roku 1378 r., zapis Osternäs z krzyżackiego dokumentu, a ślady zamieszkania tych terenów przez człowieka sięgają aż I w p.n.e. i I w n.e. Między IX a X wiekiem miały miejsce wyprawy skandynawskich i duńskich Wikingów (od wik mała zatoka) na południowe wybrzeże Bałtyku, gdzie zakładali swoje stanice i jedną z nich mogła być Jastarnia (to mogło oznaczać jasny przylądek). Dokument krzyżacki wydany przez wielkiego mistrza krzyżackiego Winricha von Kniprode, mocą którego lokuje on miasto portowe Hel na cyplu półwyspu, wymieniona jest Jastarnia jako osada już istniejąca, która odtąd mogła rządzić się tym samym prawem. Wówczas do Helu włączona została część wschodnia Jastarni zwana Borem. Od połowy XVI wieku nastąpił podział Jastarni na Jastarnię Pucką (Putziger Heisternest), która należała do starostwa puckiego i Jastarnię-Bór, którą nazywano Jastarnią Gdańską (Danziger Heisternest), należącą do władz miasta Gdańska. Granica biegła w poprzek półwyspu, mniej więcej wzdłuż obecnej ulicy Stelmaszczyka: Jastarnia Pucka od ul. Stelmaszczyka w stronę Władysławowa a Jastarnia Gdańska w stronę Helu. Gdańszczanie w II połowie XVI wieku osiedlili w Borze rybaków wyznania luterańskiego. Jej mieszkańcy należeli do zboru w Helu, a swój cmentarz mieli na miejscu, na tzw. Cmentarzowej Górze. Obecnie znajduje się tam krzyż oraz obelisk przypominający o dawnej nekropolii (przy Muzeum pod Strzechą). W żaden sposób nie wpłynęło to na germanizację mieszkańców, ale osiedleni tu Niemcy ulegli spolszczeniu. Ks. Hieronim Gołębiewski tak pisał na ten temat:

Ale wielka bliskoć Jastarni kaszubskiej i katolickiej, bo
tylko 500 kroków oddalonej sprawił, że ludność ta, najprzód język a
później i wiarę od jastarników przejęła, tak, że dziś tam ani jednego
niemieckiego ani luterańskiego rybaka nie ma

Był to wynik działalności tutejszego kościoła katolickiego a także małżeństw zawieranych przez mieszkańców Boru z jastarnikami. Niezwykłą ciekawostką jest fakt, że w roku 1772, w związku z I rozbiorem Polski, Jastarnia Pucka dostała się pod zabór pruski, natomiast Jastarnia Gdańska-Bór została wraz z Helem przy Gdańsku, który do II rozbioru, czyli do 1793 r., pozostał przy Rzeczypospolitej. Wykopano wtedy między Jastarnią a Borem rów i zbudowano parkan. Była to granica, która na dwadziecia lat stała się granicą międzypaństwową. W kwietniu 1793 r. ludność Boru i Jastarni, na mocy postanowień II rozbioru, została włączona do granic państwa pruskiego. W latach 1807-1814 Jastarnia i cały Półwysep Helski znalazły się w granicach utworzonego przez Napoleona Wolnego Miasta Gdańska. Po kongresie wiedeńskim powróciły na Pomorze władze pruskie i w 1818 r. utworzyli powiat wejherowski. W roku 1887 wyodrębniono nadmorski okręg (landrat) powiat pucki, w którym znalazła się Jastarnia. Prawdziwy rozkwit Jastarni nastąpił w dwudziestoleciu międzywojennym, kiedy rozpoczęto budowę kolei. Dzięki temu dotarcie do miasta nie stanowiło już problemu dla wczasowiczów i letników przybywających z głębi Polski, a mieszkańców motywowało do podnoszenia świadczonych usług dla turystów zatrzymujących się w domach miejscowych rybaków. Turystyka stała się ważnym elementem ekonomicznym i wspierała domowe budżety.