Hel Jastarnia Jurata Kuźnica Puck Władysławowo Jastrzębia Góra Karwia Dębki Białogóra Chałupy Chłapowo

                                      Dwa pierwsze drewniano-ziemne forty bastionowe powstały na Helu w pierwszej połowie XVII w. na polecenie króla Władysława IV. Miały kształt gwiazdy, a ich głównym zadaniem było blokowanie przejścia między wyspami, z których składał się wtedy półwysep. Dopiero wraz z włączeniem półwyspu do terytorium Polski, podjęto kolejne inwestycje wojskowe, mianowicie wybudowanie w latach 1920-1921 linii kolejowej.
   Wraz z uznaniem Helu za bazę Marynarki Wojennej, zaczęto wznosić fortyfikacje żelbetonowe. Miało to miejsce na początku lat 30 XX wieku. Rozpoczęto budowę portu wojennego i systemu jego obrony. W tym czasie wybudowano na Helu dwie improwizowane baterie artylerii nadbrzeżnej dla armat lądowych. Następnym etapem było wybudowanie systemu trzech baterii przeciwlotniczych. Równocześnie z rozbudową floty i portu wojennego, zajęto się budową szeregu obiektów pomocniczych posiadających cechy fortyfikacji. W roku 1936 teren półwyspu został uznany jako umocniony, lecz dopiero w maju 1939 roku rozpoczęto prace związane z zabezpieczeniem półwyspu od strony lądu. Służyć temu miały cztery żelbetonowe schrony bojowe- zwane Ośrodkiem Oporu Jastarni. Po zajęciu Helu Niemcy zaczęli rozbudowywać fortyfikacje. W tym czasie powstały trzy baterie przeciwlotnicze oraz Bateria „Schleswig Holstein”.


Bateria im. Heliodora Laskowskiego
Wybudowana na samym cyplu półwyspu w latach 1935-1936. Po śmierci jej twórcy kmdr ppor. Heliodora Laskowskiego, nazwana jego imieniem. Wyposażona była w 4 armaty. Bateria ta we wrześniu 1939 stanowiła najważniejszy element w systemie obrony Helu, jednak ze względu na małe zapasy amunicji( ok. 800 pocisków), nie mogła ona być w pełni wykorzystana. W przeddzień kapitulacji Helu zdemontowano ważniejsze części systemu kierowania i zatopiono. Niemcy następnie dorobili brakujące elementy i włączyli baterię do własnego systemu obrony wybrzeża. Pozostałości po tej baterii znajdują się na obszarze cyplowym, pozostającego pod zarządem 9 Flotylli Obrony Wybrzeża. Dlatego by móc zwiedzić ten teren, wymagana jest wcześniejsza zgoda, udzielana przez Komendę Garnizonu. Do dnia dzisiejszego przechowywane są 2 z armat. W stanie nieuszkodzonym można oglądać je w muzeach wojskowych w Warszawie i Gdyni.

Bateria „ Schleswig Holstein”
Była to niemiecka bateria artylerii nadbrzeżnej. Powstała w latach 1940-1941 w środkowej części półwyspu. Posiadała ogromne działa, które były w stanie wystrzelić 1030kg pociski na odległość 43 kilometrów. Kierowanie ogniem odbywało się z 25metrowej wieży o żelbetonowej konstrukcji.  Pod koniec 1941 roku, po zablokowaniu radzieckiej Floty Bałtyckiej w Leningradzie, bateria przestała być przydatna. W roku 1942 część urządzeń została zdemontowana i przeniesiona na Wał Atlantycki, gdzie  latem 1944 roku zostały doszczętnie zniszczone przez wojska alianckie.

PORT MARYNARKI WOJENNEJ
Na terenie portu znajdują się główne budynki administracji i dowództwa 9 Flotylli Obrony Wybrzeża. Początki budowy portu miały miejsce na początku lat 30. Wybudowany on został przez konsorcjum Włodzimierza Szawernowskiego. Zanim wybuchła wojna , port miał wymiary 400x300m wraz z nabrzeżem obsługowym o powierzchni 45m. W sąsiedztwie portu powstało wiele innych obiektów niezbędnych dla morskiej bazy. Po zakończeniu wojny port został rozbudowany i bardzo unowocześniony.
Na nabrzeżu wyeksponowano kuter "Batory", na którym, w nocy z 1na 2 października 1939 r., 16 obrońcom Helu udało się przełamać blokadę okrętów niemieckich i dostać się do portu Klintehamn na Gotlandii. Obecnie jest to najstarszy zachowany polski okręt. Widoczny za portem MW wrak (zwłaszcza z wieży widokowej Muzeum Rybołówstwa) jest pozostałością zwodowanego w 1951 r. w ZSRR niszczyciela "Skoryj". Od 1958 r. służył on pod biało-czerwoną banderą nosząc nazwę przedwojennego poprzednika ORP "Wicher".

Sala Tradycji 9 FOW
Znajduje się w budynku Klubu Garnizonowego, w którym swoje miejsce ma również Kasyno Wojskowe i biblioteka. W Izbie Pamięci 9 Flotylli Obrony Wybrzeża znajdują się pamiątki związane z przeszłością i teraźniejszością Garnizonu i Rejonu Umocnionego Hel. Do jednej z bardziej interesujących rzeczy zaliczyć można 330 kilogramowy pocisk, kaliber 280 mm, pochodzący z pancernika "Schleswig-Holstein", wystrzelony w stronę Helu we wrześniu 1939 r. Obok budynku Klubu Garnizonowego znajduje się plenerowa ekspozycja broni morskiej, w której podziwiać można m.in. torpedy i ich wyrzutnie, trały minowe, miny morskie, armaty okrętowe i przeciwlotnicze. Godnym większej uwagi eksponatem jest fragment jednej z 4 armat, o kalibrze 152,4 mm, wchodzących w skład broniącej Helu 31 baterii im. Heliodora Laskowskiego. Warto również  zwrócić uwagę na kamienny obelisk, poświęcony kontradmirałowi Stefanowi Frankowskiemu, dowódcy morskiej obrony wybrzeża podczas walk w roku 1939.
Zdjecia: Adam Zajączkowski z galerii zdjęć na stronie www.toya.net.pl/~zając/ , Rafał Katzor, Paweł Paluszyński oraz z arch. Urzędu Miasta w Helu